Tefvizname | Edebifikir.com | Eylem bir kız ismi değildir
Tefvizname
kategori : Hikmet | yazar : Erzurumlu İbrahim Hakkı | tarih : 2011-11-19 | okunma : 536 | yorum : 0  

 

 

 

Hak, şerleri hayr eyler,
Zan etme ki ğayr eyler,
Ârif onu seyr eyler,  
Mevlâ görelim neyler,
Neylerse, güzel eyler...

Ey yolcu! Arif olanlarla (Allah’ı hakkıyla bilenler) beraber ol ki, senin şer olarak gördüğün işlerin, akıbetinin güzel olacağı sırrına eresin.
Sen Hakk'a tevekkül kıl
Tefvîz et ve râhat bul,
Sabr eyle ve râzı ol,
Mevlâ görelim neyler,
Neylerse, güzel eyler...		 Ey yolcu! Dünya ve ahret işlerini yaptıktan sonra neticesini Allah’a havale et ki, dünya hayatın zindana dönmesin. Bu işlerin neticesinde başına gelene sabret ve razı ol ki, Allah’ta senden razı olsun.   
Kalbin O’na berk eyle,Tedbîrini terk eyle,Takdîrini derk eyle,
Mevlâ görelim neyler,
Neylerse, güzel eyler...		 Ey yolcu! Kalp Allah’ın evidir. Gayrısını çıkar kalbinden. İbadetini erteleme, dünya işlerin için. Dünya yaşantın için tedbirini al, ancak unutma ki, tedbir, hakkında takdir olunan şeyin önüne geçemez.
Hallâk-ı Rahîm Oldur,
Rezzâk-ı Kerîm Oldur,
Fe'âl-i Hakîm Oldur,
Mevlâ görelim neyler,
Neylerse, güzel eyler...		 Ey yolcu! Seni merhametle yaratıp, bol rızıkla ikramda bulunan Rabbine tevekkül et ki, bu uçsuz bucaksız çöllerde yalnız ve sahipsiz kalmayasın.
Bil kâdî-i hâcâtı,
Kıl O’na münâcâtı,
Terk eyle murâdâtı,
Mevlâ görelim neyler,
Neylerse, güzel eyler...		 Ey yolcu! Senin bütün yakarışlarına cevap veren Allah’tan gayrısına el açma. Yalnız O’na ibadet et ve yalnız O’ndan iste. Ve terk et dünyanın çekici ve gereksiz işlerini. Terk et ki yola giresin.
Bir işi murâd etme,
Olduysa inâd etme,
Haktandır o, red etme,
Mevlâ görelim neyler,
Neylerse, güzel eyler...		 Ey yolcu! Bir işin, istediğin şekilde sonuçlanması için ısrarcı olma. İstemediğin şekilde sonuçlandığında da üzülme. Zira bil ki! O Rabbi Zülcelal’in takdiridir. Takdire razı ol ki, dünya ve ahrette rahat edip rezil olmayasın.
Hakkîn olıcak işler,
Boştur gam u teşvişler,
Ol, hikmetini işler,
Mevlâ görelim neyler,
Neylerse, güzel eyler...		 Ey yolcu! Dünya hayatında başına gelenler seni üzmesin. Dünya gamından kalbini dur et ki, o işlerde Rabbi Rahimin’in hikmetlerini göresin.

Hep işleri fâyıktır,
Birbirine lâyıktır,
Neylerse, muvâfıktır,
Mevlâ görelim neyler,
Neylerse, güzel eyler...		 Ey yolcu! Kalbini nasıl ve niçinlerle meşgul etme.  Rabbi Zülcelal’in bütün işlerinin düzgün ve birbirine uygun olduğunu unutma. Zira O’ndan başkası, başladığı işi hakkıyla tamamına erdiremez.

      
Dilden gamı dûr eyle,
Rabb’inle huzûr eyle,
Tefvîz-i umûr eyle,
Mevlâ görelim neyler,
Neylerse, güzel eyler...		 Ey yolcu! Bırak feryadı dilinden. Her şeyin Rabbi Rahim’den geldiğini bil ve her şeyi O’na havale et ki, huzur bulasın.
Sen adli zulüm sanma,
Teslim ol oda yanma,
Sabr et, sakın usanma,
Mevlâ görelim neyler,
Neylerse, güzel eyler...		 Ey yolcu! Dünyaya imtihan için gönderildiğini aklından çıkarma. Başına gelen musibetlerin bunun neticesi olduğunu unutma. Eyüp Aleyhisselamı aklından çıkarma ki, başına gelen işlere usanmadan sabredesin.
Deme şu niçin şöyle,
Bir nicedir ol öyle,
Bak sonuna, sabr eyle,
Mevlâ görelim neyler,
Neylerse, güzel eyler...		 Ey yolcu! O’nun takdirine sabretmekten başka çaren olmadığını unutma. O’nun işleri Hakkında neden ve niçini bırak ki çokluktan kurtulasın. 
Hiç kimseye hor bakma,
İncitme, gönül yıkma,
Sen nefsine yan çıkma,
Mevlâ görelim neyler,
Neylerse, güzel eyler...		 Ey yolcu! Kendi nefsini herkesten daha aşağı gör ki, O’nun razı olduklarından olasın. “Yaratılanı sev, Yaradan’dan ötürü”. İncittiğin ve kırdığın gönüller sebebiyle kılacağın ibadetlerin feyzinin ve bereketinin gidebileceğini aklından çıkarma ki, nefsin sana galebe gelmesin.


Mü'min işi, reng olmaz,
Âkıl huyu ceng olmaz,
Ârif dili teng olmaz,
Mevlâ görelim neyler,
Neylerse, güzel eyler...		 Ey yolcu! Mü’min, elinden ve dilinden emin olandır. Mü’minin işinde hile, dilinde fitne olmaz. Arif olan anlar vesselam.
Hoş sabr-ı cemîlimdir,
Takdîr-i kefîlimdir,
Allah ki vekîlimdir,
Mevlâ görelim neyler,
Neylerse, güzel eyler...		 Ey yolcu! Güzelce sabret. Senin hakkında takdir edici olanı kendine kefil et ve sahili selamete ulaş.
Her dilde O'nun adı,
Her canda O'nun yâdı,
Her kuladır imdâdı,
Mevlâ görelim neyler,
Neylerse, güzel eyler...		 Ey yolcu! O’nu anmayanın helak olacağını aklından çıkarma. Yardım ve imdadına yetişecek tek merci olarak Rabbi Zülcelal’i gör ve kurtul.
Nâçâr kalacak yerde,
Nâgâh açar, ol perde,
Derman eder ol derde,
Mevlâ görelim neyler,
Neylerse, güzel eyler...		 Ey yolcu! Çaresizliğinin çaresini, açılmayan kapıların anahtarını, derdinin dermanını O’nda bil.
Her kuluna her ânda,
Geh kahr u geh ihsânda,
Her anda O bir şânda,
Mevlâ görelim neyler,
Neylerse, güzel eyler...		 Ey yolcu! Seni ağlatan ve güldüren, yaşatan ve daha sonra öldürenin büyüklüğünü tesbih et. Başına getirdiklerini sorgulama ki mahşer günü yüzün kara olmaya. Bil ki Rabbi kulunu asla terk etmez.

    
Geh Mu'tî u geh Mânî',
Geh Darr u gehi nâfî',
Geh hâfid u geh râfî'
Mevlâ görelim neyler,
Neylerse, güzel eyler...		 Ey yolcu! Rabbi Zülcelâl bazen nimet vererek, bazen elindekini alarak, bazen zarar verip, bazen de fayda vererek, bazen alçaltıp, bazen yükselterek imtihan eder. İmtihanda olduğunu unutma.

Geh abdin eder ârif,
Geh emîn u geh hâif,
Her kalbi O’dur sârif,
Mevlâ görelim neyler,
Neylerse, güzel eyler...		 Ey yolcu! Kuluna kendini tanıttıran, kalpleri halden hale koyan, istediğine su içiren, istediğini susuz bırakan Rabbi Zülcelâl olduğunu bil. Bil zira her kalp O’na agahtır.
Geh kalbini boş eyler,
Geh hulkını hoş eyler,
Geh âşkına dûş eyler,
Mevlâ görelim neyler,
Neylerse, güzel eyler...		 Ey yolcu! Kimine kötü huy veren, kimine güzel huy veren, sevdiklerini, kevnü kâinata sevdirenin takdirine boyun ey. Ey ki aşka yol bulasın.
Geh sade vü geh rengîn
Geh tab’ın eder sengîn
Geh hurrem ü geh gamgîn
Mevlâ görelim neyler
Neylerse güzel eyler...		 Ey yolcu! Yarattıklarının, bazısına renk verip gösteren, bazısını renksiz bırakıp gizleyen, bazısını gama gark edip, bazısından da gamı def eden Rabbi’nin büyüklüğünü tespih et. 
Az ye, az uyu, az iç,
Ten mezbelesinden geç,
Dil gülşenine gel göç,
Mevlâ görelim neyler,
Neylerse, güzel eyler...		 Ey yolcu! Az ye, az iç ve az uyu ki, hantallıktan kurtulasın, dimağın kuvvetlensin ve rahmet kapıları sana açılsın. Beden merkezli bir hayat ile Hakk’a varamazsın. Bilmez misin?
 
Bu nâs ile yorulma,
Nefsinle dahi kalma,
Kalbinden ırağ olma,
Mevlâ görelim neyler,
Neylerse, güzel eyler...		 Ey yolcu! Rabbini sana unutturanla arkadaşlık etme. Nefsine uyup dostlarını üzme. Kalbini Allah’ın zikrinden boş bırakma ki kalbin ölmesin.
Geçmişle geri kalma,
Müstakbele hem dalma,
Hâl ile dahî olma,
Mevlâ görelim neyler,
Neylerse, güzel eyler...		 Ey yolcu! Geçmişe ah vah çekip, gelecek için hayallere dalma. Unutma ki an her an geçmişle buluşmakta. O halde sadece Bâki olana ayır kalbini.
Her dem O’nu zikreyle,
Zîrekliği koy şöyle,
Hayrân-ı Hak ol, söyle,
Mevlâ görelim neyler,
Neylerse, güzel eyler...		 Ey yolcu! Her an O’nu an. Hiçbir zaman zikirde tembellik etme ki, talebin olan Rıza’sını kazanasın.

Gel hayrete dal bir yol,
Kendin unut O'nu bul,
Koy gafleti hâzır ol,
Mevlâ görelim neyler,
Neylerse, güzel eyler...		 Ey yolcu! Daima uyanık ol. Rabbi Rahim’in rızasını kazanmak için, avını takip eden kedi gibi ol. Zira kedi, avı dışında her şeyi unutmuştur, kendini dahi. Rabbinin rızası dışında her şeyi unut, kendini bile.

      
Her sözde nasîhat var,
Her nesnede zînet var,
Her işte ganîmet var,
Mevlâ görelim neyler,
Neylerse, güzel eyler...		 Ey yolcu! Her sözü kendine nasihat kabul et. Hiçbir şeyde kötülük arama ki güzellik bulasın. Tüm bulduğun güzelliklerin senin için ganimet olduğunu unutma. Bil ki her gördüğün Hızır olabilir.
Hep remz ü işarettir
Hep gâmz ü beşâretdir,
Hep ayn-ı inâyetdir
Mevlâ görelim neyler
Neylerse güzel eyler...		 Ey yolcu! Gözünün gördüğü ve görmediği her yerde ve her şeyde Rabbi Zülcelal’e ulaştıracak işaretler olduğunun farkına var. O işaretler senin kurtuluşundur. Yeter ki önyargıdan kurtul.
Her söyleyeni dinle
Ol söyleteni anla,
Hoş eyle kabul canla
Mevlâ görelim neyler
Neylerse güzel eyler...		 Ey yolcu! Söyleyeni değil, Söyleten’i aklından çıkartma ki, sözleri küçümsemeyip, ibret alasın. 


Bil elsine-i halkı,
Aklâm-ı Hakk ey Hakkî
Öğren edeb ü hulkı
Mevlâ görelim neyler,
Neylerse, güzel eyler...		 Ey yolcu! Bir veliye bende ol ki, edep ve ahlak öğrenesin. Bil ki edep ve ahlak olmadan, Hakk’ın rızasına eremezsin.
Vallahi güzel etmiş,
Billahi güzel etmiş,
Tallahi güzel etmiş,
Allah görelim netmiş...Netmişse güzel etmiş.		 Ey yolcu! Artık, üç kasemle, Rabbi Zülcelal’in işlerinin tamamını güzel görmenin vaktidir. Kır Şeytan ve nefsin oyuncak zincirlerini, edeple var, Sultanların Sultanı’nın huzuruna.

 

 

 

Açıklama: Hatim-i Esam

 

Edebifikir